Het zingende slik

WP_20150626_054 2Vorige week was ik in het Verdronken Land van Saeftinghe, buitendijks aan de zuidoever van de Westerschelde. Het is met 3600 ha het grootste brakwaterschor van Europa. Tussen hoog en laag water zit 5 m, het grootste getijdeverschil van Nederland. Er zijn 200 soorten vogels gespot. Kortom: een bijzonder gebied.

 

 

 
WP_20150626_037 2Ik was op stap met de Nederlandse en de Vlaamse Bodemkundige Vereniging, dus natuurlijk moest er grond geboord worden. Je kunt de lagen klei, leem en zand goed zien, over elkaar heen aangespoeld. Jonge grond, vlak aan de Schelde aangeslibt in de afgelopen 50 jaar. Dieper tussen de schorren vonden we een homogene klei, het sediment dat het verste meegevoerd wordt  in de geulen. Maar ik werd het meest geraakt door het zingende slik. Een zacht geluid, maar wel duidelijk aanwezig. Een teken van leven in de kale modder.

Slikgarnalen. Uitsnede foto C. Löser, Wikimedia Commons
Slikgarnalen. Uitsnede foto C. Löser

Het zingen wordt veroorzaakt door Corophium volutator, ook wel slikgarnaal, langspriet of wadkreeftje. Hij is niet groot, tot 11 mm, en woont in een u-vormig gangetje in de kleiige modder. De uiteinden van het gangetje sluit hij bij laag water af, maar er ontsnapt regelmatig lucht: dat maakt een geluidje. Er kunnen duizenden slikgarnalen op een vierkante meter wonen. Samen zorgen die dat het slik zingt.

Die duizenden garnaaltjes moeten natuurlijk eten. Ze lusten vooral kiezelwieren, ééncelligen die in het water en op het slik leven van de zon – ze doen, net als planten, aan fotosynthese.

Kiezelwieren. E. Haeckel, 1904, Publiek domein
Kiezelwieren. E. Haeckel, 1904

Kiezelwieren staan daarmee aan de basis van de voedselketen. Op het slik scheiden ze suikers uit om een plakkend laagje te vormen, een biofilm, op de modder. Zo spoelen ze niet weg bij hoog water, maar ze zijn wel goed beschikbaar voor de slikgarnalen, die half uit hun gangetje komen om de biofilm af te grazen.

De garnalen zelf zijn weer voedsel voor de duizenden vogels die de slikplaten als restaurant gebruiken, en ook voor zeeduizendpoten en platvissen. Ze delen de modder met draadwormen, kustslakjes, zeedruiven, havenpissebedden en springstaarten. Zo vind ik, al googelend, ná de excursie, een heel ecosysteem in de bodem van het verdronken land. Ik heb het horen zingen, maar er nog niets van gezien. Ik wil nog eens terug.

 

 

Wil je ook het slik (zachtjes) horen zingen? Zet je luidspreker open en luister goed.
Je hoort meer ter plekke, in het verdronken land. www.saeftinghe.eu.
Er is veel info over het bodemleven in slik en schor op de Belgische Scheldeschorren-website.

 

Foto slikgarnalen: C. Löser, Wikimedia Commons (uitsnede). Beeld kiezelwieren: Ernst Haeckel, 1904, Publiek domein.